Shloka 14

Adhyāya 177: Pañca-mahābhūta-vicāra and Vṛkṣa-jīva-lakṣaṇa

Five Elements Inquiry and the Status of Plant Life

Devanagari script

धनवान्‌ क्रोधलोभाभ्यामाविष्टो नष्टचेतन: । तिर्यगीक्ष: शुष्कमुख: पापको भ्रुकुटीमुख:

Translation

ધનવાન માણસ ક્રોધ અને લોભના આવેશમાં આવી પોતાની વિવેકશક્તિ ગુમાવે છે. તે વાંકી નજરે જુએ છે, તેનું મોઢું સૂકાઈ જાય છે, ભ્રૂકુટી ચઢી રહે છે અને તે પાપમાં જ મગ્ન રહે છે.

Word by Word

• धनवान्: wealthy (man)
• धनवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: धनवत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• क्रोधलोभाभ्याम्: by anger and greed
• क्रोधलोभाभ्याम्: Karana
• Type: Noun
• Root: क्रोध + लोभ
• Form: Masculine, Instrumental, Dual

• आविष्टः: possessed, seized (by)
• आविष्टः: Karta
• Type: Adjective
• Root: आ-विश्
• Form: Masculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)

• नष्टचेतनः: one whose awareness/mind is lost
• नष्टचेतनः: Karta
• Type: Adjective
• Root: नष्ट + चेतन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तिर्यगीक्षः: one who looks sideways/askance
• तिर्यगीक्षः: Karta
• Type: Adjective
• Root: तिर्यक् + ईक्ष
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• शुष्कमुखः: dry-mouthed
• शुष्कमुखः: Karta
• Type: Adjective
• Root: शुष्क + मुख
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पापकः: sinful, wicked
• पापकः: Karta
• Type: Adjective
• Root: पापक
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भ्रुकुटीमुखः: one with a frowning face (knit brows)
• भ्रुकुटीमुखः: Karta
• Type: Adjective
• Root: भ्रुकुटी + मुख
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच