Shloka 16
निर्वेदोपदेशः (Nirveda-Upadeśa) — Maṅki’s Dispassion and the Limits of Wealth-Seeking
तदनन्तर! जब प्रातःकाल हुआ तब राजधर्मने ब्राह्मणके सुखका उपाय सोचकर इस प्रकार कहा--'सौम्य! इस मार्गसे जाइये, आपका कार्य सिद्ध हो जायगा। यहाँसे तीन योजन दूर जानेपर जो नगर मिलेगा, वहाँ महाबली राक्षसराज विरूपाक्ष रहते हैं, वे मेरे महान् मित्र हैं ।।
tad-anantaraṁ prātaḥkāle jāte rājadharmā brāhmaṇasya sukhopāyaṁ cintayitvā evam uvāca— “saumya, anena mārgeṇa gaccha; tava kāryaṁ siddhaṁ bhaviṣyati. ataḥ triyojana-dūre yāvat nagaraṁ prāpsyasi, tatra mahābalī rākṣasa-rājā virūpākṣaḥ vasati; sa mama mahān mitram. taṁ gaccha dvija-mukhya tvaṁ sa mad-vākya-pracoditaḥ; kāmān abhīpsitān tubhyaṁ dātā nāsty atra saṁśayaḥ.”
ત્યારબાદ પ્રાતઃકાળે રાજા ધર્મે બ્રાહ્મણના કલ્યાણનો ઉપાય વિચારીને કહ્યું— “સૌમ્ય! આ જ માર્ગે જાઓ; તમારું કાર્ય સિદ્ધ થશે. અહીંથી ત્રણ યોજન દૂર જે નગર છે, ત્યાં મહાબળી રાક્ષસરાજ વિરૂપાક્ષ રહે છે; તે મારો મહાન મિત્ર છે. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! તમે તેના પાસે જાઓ; મારા વચનથી પ્રેરિત થઈ તે તમને ઇચ્છિત ધન આપશે અને તમારી મનગમતી કામનાઓ પૂર્ણ કરશે—એમાં સંશય નથી.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler committed to dharma actively seeks practical means to relieve a supplicant’s distress, using legitimate relationships and resources to ensure welfare; ethical governance includes responsibility for others’ well-being and reliable fulfillment of promises.
At daybreak, King Dharma directs a brahmin to travel a specific route to a nearby city, where the king’s powerful friend Virūpākṣa lives; Dharma assures the brahmin that, on his recommendation, Virūpākṣa will provide the requested wealth and fulfill the brahmin’s desires.