Shloka 12

असंतोषादिदोष-निरूपणम्

On the Faults of Discontent and the Discipline of Detachment

Devanagari script

यस्त्विमां वसुधां कृत्स्नां प्रशासेदखिलां नृप: । तुल्याश्मकांचनो यश्व स कृतार्थो न पार्थिव:,जो राजा इस सम्पूर्ण पृथ्वीका शासन करता है और जो सब कुछ छोड़कर पत्थर और सोनेको समान समझनेवाला है--इन दोनोंमेंसे वह त्यागी मुनि ही कृतार्थ होता है, राजा नहीं

Transliteration

yas tv imāṁ vasudhāṁ kṛtsnāṁ praśāsed akhilāṁ nṛpaḥ | tulyāśma-kāñcano yaś ca sa kṛtārtho na pārthivaḥ ||

Translation

એક રાજા આ સમગ્ર પૃથ્વીનું શાસન કરે, અને બીજો સર્વ ત્યજી પથ્થર અને સોનાને સમાન ગણે—આ બંનેમાં કૃતાર્થ તો તે ત્યાગી મુનિ જ છે; પાર્થિવ રાજા નહીં।

Word by Word

यःwho

तुbut/indeed

इमाम्this

वसुधाम्earth

कृत्स्नाम्entire/whole

प्रशासेत्should rule/govern

अखिलाम्all/entire

नृपःking

तुल्यequal (in attitude)

अश्मstone

काञ्चनःgold

यःwho

सःhe

कृतार्थःfulfilled/successful

नnot

पार्थिवःearthly king/ruler

Speaker

युधिछिर उवाच

Characters & Entities

Yudhiṣṭhira

nṛpaḥ (king)

vasudhā (earth)

aśma (stone)

kāñcana (gold)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes