Shloka 88
बक-गौतमाख्यानम् / The Baka–Gautama Account
On Gratitude and Friendship Ethics
Devanagari script
इत्येष प्रथम: कल्पो व्याख्यातस्ते सुविस्तरात् असेरुत्पत्तिसंसगों यथावद् भरतर्षभ
Translation
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! આ રીતે મેં તને અસિ (ખડ્ગ)ની ઉત્પત્તિનો પ્રસંગ યથાવત્ અને વિસ્તારે કહી સંભળાવ્યો. તેથી આ સિદ્ધ થયું કે આયુધોમાં સૌપ્રથમ ખડ્ગ જ પ્રગટ થયો હતો.
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रथम
FormMasculine, Nominative, Singular
कल्पःaccount; procedure; arrangement
कल्पः:
Karta
TypeNoun
Rootकल्प
FormMasculine, Nominative, Singular
व्याख्यातःexplained
व्याख्यातः:
TypeVerb
Rootव्याख्या + क्त (√ख्या)
FormMasculine, Nominative, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
सुविस्तरात्in great detail / at length
सुविस्तरात्:
TypeAdjective
Rootसुविस्तर
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
असेःof the sword
असेः:
TypeNoun
Rootअसि
FormMasculine, Genitive, Singular
उत्पत्तिorigin; production
उत्पत्ति:
TypeNoun
Rootउत्पत्ति
FormFeminine, Nominative/Accusative, Singular
संसर्गःconnection; account; narrative (of circumstances)
संसर्गः:
Karta
TypeNoun
Rootसंसर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
यथावत्properly; as it should be
यथावत्:
TypeIndeclinable
Rootयथावत्
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत + ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes