Shloka 533
एवं वा तपसा युक्तो ब्रह्मृहा सवनी भवेत् | ब्रह्महत्या करनेवाला मनुष्य उस मरे हुए ब्राह्मगकी खोपड़ी लेकर अपना पापकर्म लोगोंको सुनाता रहे और बारह वर्षोतक ब्रह्मचर्यका पालन करते हुए सबेरे, शाम तथा दोपहर तीनों समय स्नान करे। इस प्रकार वह तपस्यामें संलग्न रहे। इससे उसकी शुद्धि हो जाती है
evaṁ vā tapasā yukto brahmahā sāvanī bhavet |
ભીષ્મે કહ્યું— અથવા બ્રાહ્મણઘાતક તપસ્યા દ્વારા શુદ્ધ થઈ શકે છે. હત થયેલા બ્રાહ્મણની ખોપરીને પોતાના કર્મનું ચિહ્ન બનાવી વહન કરીને, લોકો સામે ખુલ્લેઆમ પોતાનું પાપ સ્વીકારી, બાર વર્ષ કઠોર બ્રહ્મચર્ય પાળે અને પ્રાતઃ, મધ્યાહ્ન તથા સાંજ—ત્રણે સમયે સ્નાન કરે. આ રીતે તપમાં અડગ રહી તે બ્રહ્મહત્યાના મહાપાપથી શુદ્ધિ પામે છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even the gravest moral transgression (brahmahatyā) is addressed within dharma through prāyaścitta: public acknowledgment of wrongdoing, sustained self-restraint (brahmacarya), and disciplined ritual purification over a long period, aiming at inner reform and social-ethical accountability.
In Bhishma’s instruction on dharma during the Shanti Parva, he outlines an alternative expiatory regimen for a Brahmin-slayer: carrying the slain Brahmin’s skull as a sign of guilt, confessing the act, observing twelve years of celibacy, and bathing at the three daily ritual times, by which purification is said to be attained.