Shloka 8

Adhyāya 164: Gautama as Guest; Kaśyapa’s Satkāra and the Fourfold Arthagati; Journey to Virūpākṣa

Devanagari script

संकल्पाज्जायते काम: सेव्यमानो विवर्धते

Transliteration

saṅkalpāj jāyate kāmaḥ sevyamāno vivardhate

Translation

ભીષ્મે કહ્યું—સંકલ્પથી કામ જન્મે છે; તેનું સેવન અને વારંવાર અનુસરણ કરવાથી તે વધુ વધે છે. નૈતિક દૃષ્ટિએ, મનનો પ્રારંભિક નિશ્ચય જ તૃષ્ણાનું બીજ બને છે અને સતત તૃપ્તિ તેને બંધનરૂપ બળમાં ફેરવે છે, જે આત્મસંયમ અને ધર્મને કમજોર કરે છે।

Word by Word

• संकल्पात्: from (a) resolve/mental intention
• संकल्पात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: संकल्प
• Form: Masculine, Ablative, Singular

• जायते: is born/arises
• जायते: Karta
• Type: Verb
• Root: जन्
• Form: Present, Third, Singular, Atmanepada

• कामः: desire
• कामः: Karta
• Type: Noun
• Root: काम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सेव्यमानः: being indulged/served
• सेव्यमानः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सेव्
• Form: Present passive participle (शानच्), Masculine, Nominative, Singular, Passive

• विवर्धते: grows/increases
• विवर्धते: Karta
• Type: Verb
• Root: वृध्
• Form: Present, Third, Singular, Atmanepada, वि

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma