Shloka 20
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
यूयं भूमौ विनिक्षिप्य पुत्रस्नेहविनाकृता: । श्मशाने सुतमुत्सूज्य कस्माद् गच्छत निर्घणा:,“तुम लोग कैसे निर्दयी हो? पुत्रस्नेहका त्याग करके इस नन्हेसे बालकको श्मशान- भूमिमें लाकर डाल दिया। अरे! अपने बेटेको इस मरघटमें छोड़कर क्यों जा रहे हो?
Transliteration
yūyaṃ bhūmau vinikṣipya putrasnehavinākṛtāḥ | śmaśāne sutam utsṛjya kasmād gacchata nirghṛṇāḥ ||
Translation
“તમે કેટલા નિર્દય! પુત્રસ્નેહ ત્યજી આ કોમળ બાળકને શ્મશાનભૂમિમાં જમીન પર મૂકી દીધો. અરે! પોતાના જ પુત્રને આ મરઘટમાં છોડીને કેમ જઈ રહ્યા છો?”
Word by Word
यूयम्you (all)
यूयम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Prathama, Bahuvacana
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
FormStri, Saptami, Ekavacana
विनिक्षिप्यhaving placed/laid down
विनिक्षिप्य:
Karma
TypeVerb
Rootनि-क्षिप्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), —, —, —
पुत्रस्नेहविनाकृता:devoid of affection for (your) son
पुत्रस्नेहविनाकृता::
Karta
TypeAdjective
Rootपुत्र-स्नेह-विना-कृत
FormPum, Prathama, Bahuvacana
श्मशानेin the cremation-ground
श्मशाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्मशान
FormNapumsaka, Saptami, Ekavacana
सुतम्the son
सुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुत
FormPum, Dvitiya, Ekavacana
उत्सृज्यhaving abandoned/left behind
उत्सृज्य:
Karma
TypeVerb
Rootउत्-सृज्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), —, —, —
कस्मात्from what cause?/why?
कस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootकिम्
Form—, Panchami, Ekavacana
गच्छतdo you go/are you going
गच्छत:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormLat (Present), Madhyama, Bahuvacana, Parasmaipada
निर्घणा:cruel, pitiless
निर्घणा::
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्घण
FormPum, Prathama, Bahuvacana
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaS
son/child (suta/putra)C
cremation ground (śmaśāna)E
earth/ground (bhūmi)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes