Shloka 122
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
धर्मार्थमोक्षसंयुक्तमितिहासमिमं शुभम् | श्रुत्वा मनुष्य: सततमिहामुत्र च मोदते
Translation
ચારેય વર્ણોમાં જન્મેલા સર્વ લોકો માટે આ બુદ્ધિ પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે. ધર્મ, અર્થ અને મોક્ષથી યુક્ત આ શુભ ઇતિહાસને જે મનુષ્ય સદા સાંભળે છે, તે ઇહલોક અને પરલોક—બન્નેમાં આનંદ અનુભવે છે.
Word by Word
धर्मार्थमोक्षसंयुक्तम्endowed with dharma, artha and moksha
धर्मार्थमोक्षसंयुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्मार्थमोक्षसंयुक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
इतिहासम्history/legend (itihasa)
इतिहासम्:
Karma
TypeNoun
Rootइतिहास
FormMasculine, Accusative, Singular
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुभ
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here), Non-finite
मनुष्यःa man/person
मनुष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सततम्always/constantly
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
Formadverb
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
Formadverb
अमुत्रthere (in the other world)
अमुत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअमुत्र
Formadverb
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formconjunction
मोदतेrejoices/is delighted
मोदते:
TypeVerb
Rootमुद्
FormLat (present), Atmanepada, Third, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes