Shloka 163
अज्ञान–लोभयोः परस्परहेतुत्वम्
Mutual Causality of Ignorance and Greed
त्यजतां जीवितं श्रेयो निवृत्ते पुण्यपापके । इस संसारके सम्पूर्ण प्राणियोंमें जब दुःख ही नहीं है
śaunaka uvāca | tyajatāṃ jīvitaṃ śreyo nivṛtte puṇya-pāpake |
જેનામાં પુણ્ય અને પાપ—બન્ને નિવૃત્ત થઈ ગયા છે, તેમના માટે તો જીવનનો ત્યાગ પણ શ્રેયસ્કર કહેવાય છે. કારણ કે આ સંસારમાં દુઃખ વિના સુખ ક્યાંથી મળે? સુખ અને દુઃખ—પ્રકૃતિસ્થ પ્રાણીઓના ધર્મ છે; સંસર્ગના દોષોથી તે ઉપજે છે. પરંતુ જેમણે ‘મારું’ એવી મમતા અને અહંકાર સાથે બધું ત્યજી દીધું છે અને જેમના પુણ્ય-પાપ બન્ને શાંત થયા છે—એવા પુરુષોનું જીવન જ કલ્યાણમય બને છે।
शौनक उवाच
Educational Q&A
True welfare (śreyas) lies in detachment: when ego and possessiveness are abandoned and the dualities of merit and sin no longer bind, one’s life becomes intrinsically auspicious; pleasure and pain are seen as natural to embodied existence under prakṛti.
In the didactic setting of Śānti Parva, Śaunaka speaks a reflective teaching on the inevitability of pleasure and pain for embodied beings and praises the state of renunciation in which both puṇya and pāpa have ceased to operate.