Shloka 8
बशभ्राम तस्मिन् विजने नानामृगसमाकुले । ततो द्रुमाणां महता पवनेन वने तदा,ददाह पावक: क्रुद्धो युगान्ताग्निसमप्रभ: । नाना प्रकारके वन्य पशुओंसे भरे हुए उस निर्जन वनमें वह इधर-उधर भटकने लगा। इतनेही में प्रचण्ड पवनके वेगसे वृक्षोंमें परस्पर रगड़ होनेके कारण उस वनमें बड़ी भारी आग लग गयी। आग की बड़ी-बड़ी लपटें ऊपरको उठने लगीं। प्रलयकालकी संवर्तक अग्निके समान प्रज्वलित एवं कुपित हुए अग्निदेव लता, डालियों और वृक्षोंसे व्याप्त हुए उस वनको दग्ध करने लगे
babhāma tasmin vijane nānā-mṛga-samākule | tato drumāṇāṃ mahatā pavanena vane tadā dadāha pāvakaḥ kruddho yugāntāgni-samaprabhaḥ |
નાનાપ્રકારના વન્ય પશુઓથી ભરેલા તે નિર્જન અરણ્યમાં તે વ્યાકુળ થઈ ઇધર-ઉધર ભટકવા લાગ્યો. એટલામાં પ્રચંડ પવનના વેગથી વૃક્ષો પરસ્પર ઘસાતા જ વનમાં ભયંકર આગ ભભૂકી ઊઠી. યુગાંતની સંહારાગ્નિ સમાન પ્રજ્વલિત અને ક્રોધિત અગ્નિદેવ લતાઓ, ડાળીઓ અને વૃક્ષોથી વ્યાપ્ત તે વનને દગ્ધ કરવા લાગ્યા. આ દૃશ્ય ચેતવે છે કે અનિયંત્રિત શક્તિઓ એકવાર પ્રજ્વલિત થાય તો સમગ્ર પર્યાવરણને ભસ્મ કરી દે; અને બેદરકારી કારણોની શૃંખલા બની વિનાશ સુધી લઈ જાય।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates how powerful outcomes can arise from seemingly ordinary conditions: isolation, confusion, and a strong wind lead to a devastating fire. Ethically, it cautions that negligence and uncontrolled impulses can trigger cascading harm, just as friction among trees under violent wind ignites a forest-wide blaze.
A figure wanders in a deserted forest full of wild animals. Suddenly, a fierce wind causes trees to rub together, igniting a massive forest fire. The fire, personified as the enraged Pāvaka (Agni), spreads rapidly, burning creepers, branches, and trees like the cosmic fire of dissolution.