Shloka 55
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
आततायी हि यो हन्यादाततायिनमागतम् । न तेन भ्रूणहा स स्यान्मन्युस्तं मन्युमारछति
arjuna uvāca | ātatāyī hi yo hanyād ātatāyinam āgatam | na tena bhrūṇahā sa syān manyus taṃ manyum ṛcchati ||
હાથમાં શસ્ત્ર લઈને મારવા આવેલ એવા આતતાયીને જો કોઈ પ્રતિરોધમાં મારી નાખે, તો તે ભ્રૂણહત્યાના પાપનો ભાગીદાર થતો નથી; કારણ કે હિંસાને તત્પર આક્રમણકર્તાનો ક્રોધ જ રક્ષકના મનમાં પણ તે ક્ષણે ક્રોધ જગાવે છે।
अजुन उवाच
Educational Q&A
Killing an armed aggressor who comes to murder is treated as a dharmic act of defense, not as a grievous sin like bhrūṇa-hatyā; moral culpability is mitigated because the attacker’s violent intent and wrath drive the confrontation.
Arjuna argues a point of dharma: when a person is confronted by an ātatāyin (a deadly assailant), slaying that aggressor in response does not make the defender a ‘bhrūṇahā’; he frames it as a compelled defensive act arising from the attacker’s aggression.