Shloka 3
लुब्धक-कपोत-कपोती-आख्यानम्
The Hunter and the Pigeon Couple: Expiation and Refuge-Ethics
Devanagari script
वातवर्ष महच्चासीन्न चागच्छति मे प्रिया । कि नु तत् कारणं येन साद्यापि न निवर्तते
Translation
કબૂતર દુઃખથી વિલાપ કરવા લાગ્યો—“અહો! આજે ભારે પવન અને વરસાદ થયો છે; છતાં મારી પ્રિયા પત્ની હજી આવી નથી. એવું કયું કારણ બન્યું કે તે હજુ સુધી પરત ફરી નથી?”
Word by Word
वातवर्षम्wind-and-rain (storm)
वातवर्षम्:
Karta
TypeNoun
Rootवातवर्ष
FormNeuter, Nominative, Singular
महत्great, severe
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आगच्छतिcomes, returns
आगच्छति:
TypeVerb
Rootआ-गम्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
प्रियाbeloved (wife)
प्रिया:
Karta
TypeNoun
Rootप्रिय
FormFeminine, Nominative, Singular
किम्what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
नुindeed, I wonder
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कारणम्cause, reason
कारणम्:
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
येनby which, because of which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
निवर्ततेreturns, comes back
निवर्तते:
TypeVerb
Rootनि-वृत्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes