Shloka 17
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
Devanagari script
सरांसि सरितश्लैव कूपा: प्रस्रवणानि च । हतत्विषो न लक्ष्यन्ते निसर्गाद् दैवकारितात्,बड़े-बड़े सरोवर, सरिताएँ, कूप और झरने भी उस दैवविहित अथवा स्वाभाविक अनावृष्टिसे श्रीहीन होकर दिखायी ही नहीं देते थे
Transliteration
sarāṃsi saritaś caiva kūpāḥ prasravaṇāni ca | hatatviṣo na lakṣyante nisargād daivakāritāt ||
Translation
સરોવરો, નદીઓ, કૂવો અને ઝરણાં—બધાંની કાંતિ હણાઈ ગઈ હતી; તે અનાવૃષ્ટિ સ્વાભાવિક હોય કે દૈવકૃત, તેના કારણે તેઓ પહેલાંની જેમ દેખાતા ન હતા.
Word by Word
सरांसिlakes, ponds
सरांसि:
Karta
TypeNoun
Rootसरस्
FormNeuter, Nominative, Plural
सरितःrivers
सरितः:
Karta
TypeNoun
Rootसरित्
FormFeminine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed, even
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कूपाःwells
कूपाः:
Karta
TypeNoun
Rootकूप
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रस्रवणानिsprings, waterfalls
प्रस्रवणानि:
Karta
TypeNoun
Rootप्रस्रवण
FormNeuter, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
हतत्विषःhaving lost their luster (dimmed)
हतत्विषः:
Karta
TypeAdjective
Rootहतत्विष्
FormMasculine, Nominative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
लक्ष्यन्तेwere seen / appeared
लक्ष्यन्ते:
TypeVerb
Rootलक्ष्
FormPresent, Indicative, Atmanepada (Passive sense), Third, Plural
निसर्गात्from nature, naturally
निसर्गात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनिसर्ग
FormMasculine, Ablative, Singular
दैवकारितात्from divine causation / by fate's doing
दैवकारितात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदैवकारिता
FormFeminine, Ablative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaL
lakes (sarāṃsi)R
rivers (saritaḥ)W
wells (kūpāḥ)S
springs (prasravaṇāni)F
fate/divine ordinance (daiva)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes