Shloka 62
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
गृध्रदृष्टिबकालीन: श्वचेष्ट: सिंहविक्रम: । अनुद्विग्द: काकशड्की भुजड़रितं चरेत्
bhīṣma uvāca | gṛdhradṛṣṭir bakālīnaḥ śvacēṣṭaḥ siṃhavikramaḥ | anudvignaḥ kākaśaṅkī bhujaṅgaritaṃ caret ||
રાજા ગીધની જેમ દૂર સુધી નજર રાખે, બગલાની જેમ લક્ષ્ય પર સ્થિર દૃષ્ટિ જમાવે, કૂતરાની જેમ સાવચેત રહે અને સિંહની જેમ પરાક્રમ દર્શાવે. મનમાં ઉદ્વેગને સ્થાન ન આપે; કાગડાની જેમ સશંક રહી બીજાની ચેષ્ટાઓ પર નજર રાખે; અને પરના બિલમાં પ્રવેશતા સર્પની જેમ શત્રુનું છિદ્ર જોઈ એ જ છિદ્રથી પ્રહાર કરે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that a ruler must combine foresight, focused attention, vigilance, courage, emotional steadiness, and cautious intelligence—then act decisively by identifying and exploiting an opponent’s weakness, without being driven by agitation.
In the Shanti Parva’s instruction on rāja-dharma, Bhishma advises Yudhiṣṭhira on practical qualities of kingship, using animal metaphors to describe how a king should observe, plan, remain alert, and respond to threats.