Shloka 91
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
तमत्वरन्तं पलितं पाशानां छेदने तथा । संचोदयितुमारेभे मार्जारो मूषिकं तदा
Translation
ત્યારે ફાંસા કાપવામાં ઉતાવળ ન કરનાર પલિત ઉંદરને વધુ ઝડપથી કરાવવા બિલાડી તેને પ્રેરવા લાગી।
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वरन्तम्hastening
त्वरन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootत्वर्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Accusative, Singular
पलितम्Palita (name)
पलितम्:
Karma
TypeNoun
Rootपलित
FormMasculine, Accusative, Singular
पाशानाम्of the nooses/bonds
पाशानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootपाश
FormMasculine, Genitive, Plural
छेदनेin cutting
छेदने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootछेदन
FormNeuter, Locative, Singular
तथाthus/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
संचोदयितुम्to urge, to spur on
संचोदयितुम्:
TypeVerb
Rootसम्-चुद्
FormInfinitive (तुमुन्)
आरेभेbegan
आरेभे:
TypeVerb
Rootआ-रभ्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
मार्जारःthe cat
मार्जारः:
Karta
TypeNoun
Rootमार्जार
FormMasculine, Nominative, Singular
मूषिकम्the mouse/rat
मूषिकम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूषिक
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes