Shloka 71
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
न्यस्तमानो5स्मि भक्तो5स्मि शिष्यस्त्वद्धितकृत् तथा । निदेशवशवर्ती च भवन्तं शरणं गत:
Translation
હવે મારું માન ભંગ થયું છે. હું તમારો ભક્ત અને શિષ્ય થયો છું. હું તમારા હિતનું સાધન કરીશ અને સદા તમારી આજ્ઞાના વશમાં રહીશ. સર્વ રીતે હું તમારી શરણમાં આવ્યો છું.
Word by Word
न्यस्तमानःhaving laid down (my) pride; humbled
न्यस्तमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootन्यस्त (√अस्/√स्था-न्यासे, past passive participle) + मान
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, 1st, Singular
भक्तःdevotee
भक्तः:
Karta
TypeNoun
Rootभक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, 1st, Singular
शिष्यःdisciple
शिष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootशिष्य
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वत्of you/your
त्वत्:
Sampradana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
हितकृत्one who does (your) good; benefactor
हितकृत्:
Karta
TypeAdjective
Rootहित + कृत् (√कृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
निदेशवशवर्तीobedient to (your) command; under the control of instruction
निदेशवशवर्ती:
Karta
TypeAdjective
Rootनिदेश + वश + वर्तिन् (√वृत्/√वर्त्)
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भवन्तम्you (honorific), (as) the one (I take)
भवन्तम्:
Karma
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Accusative, Singular
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootशरण
FormNeuter, Accusative, Singular
गतःgone; having resorted to
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगत (√गम्)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes