Shloka 23
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
तत्र चागत्य चाण्डालो हारण्ये कृतकेतन: । प्रयोजयति चोन्माथं नित्यमस्तंगते रवौ
tatra cāgatya cāṇḍālo hāraṇye kṛtaketanaḥ | prayojayati conmāthaṃ nityam astaṃgate ravau ||
ત્યાં એક ચાંડાલ પણ આવીને તે અરણ્યમાં પોતાનું નિવાસસ્થાન બનાવી રહ્યો. તે દરરોજ સૂર્યાસ્ત થયા પછી ત્યાં આવી ફાંસો (જાળ) પાથરતો, તેની દોરડીઓ યોગ્ય સ્થાને બાંધીને ઘેર પાછો જઈ નિશ્ચિંત સૂઈ જતો; સવાર થતાં ફરી ત્યાં આવતો.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse sets up an ethical scenario: a person living on the margins follows a fixed routine of laying traps at sunset and returning at dawn. In Śānti Parva’s dharma-discourse, such details typically prepare reflection on how habitual actions, means of livelihood, and intention can carry moral weight and consequences.
A Caṇḍāla residing in a forest goes each evening after sunset to a particular place, sets a snare by arranging its cords properly, returns home to sleep, and comes back in the morning—describing a regular trapping routine.