Shloka 121
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
ततश्रिच्छेद तं पाशं मार्जारस्थ च मूषिक:
Translation
ત્યારબાદ ઉંદરે તે બંધન કાપી નાખ્યું. જાળમાંથી છૂટતાં જ બિલાડી એ જ વૃક્ષ પર ચડી ગઈ. તે ઘોર શત્રુ અને ભારે ગભરાટમાંથી મુક્ત થઈ પલિત પોતાના બિલ્લામાં ઘૂસી ગયો અને લોમશ વૃક્ષની ડાળ પર જઈ બેઠો।
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
TypeVerb
Rootछिद्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral)
तंthat
तं:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, accusative, singular
पाशम्noose/bond
पाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाश
Formmasculine, accusative, singular
मार्जारःcat
मार्जारः:
Karta
TypeNoun
Rootमार्जार
Formmasculine, nominative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मूषिकःmouse/rat
मूषिकः:
Karta
TypeNoun
Rootमूषिक
Formmasculine, nominative, singular
बिलम्burrow/hole
बिलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबिल
Formneuter, accusative, singular
विवेशentered
विवेश:
TypeVerb
Rootविश्
Formperfect (liṭ), third, singular, parasmaipada
पलितःPalita (proper name)
पलितः:
Karta
TypeNoun
Rootपलित
Formmasculine, nominative, singular
शाखाम्branch
शाखाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशाखा
Formfeminine, accusative, singular
लेभेobtained/reached
लेभे:
TypeVerb
Rootलभ्
Formperfect (liṭ), third, singular, ātmanepada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
लोमशःLomaśa (proper name)
लोमशः:
Karta
TypeNoun
Rootलोमश
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes