Shloka 6
आपद्धर्मे राज्ञः नीतिः — Bharadvāja’s Counsel on Crisis-Statecraft (Śānti Parva 138)
Devanagari script
प्रक्षीयमाण तं दृष्टवा जलस्थायं भयागमे । अब्रवीद् दीर्घदर्शी तु तावुभौ सुहदौ तदा,जलाशयका पानी घटता देख भय आनेकी सम्भावना समझकर दूरतककी बातें सोचनेवाले उस मत्स्यने अपने उन दोनों सुहृदोंसे कहा--
Transliteration
prakṣīyamāṇaṁ taṁ dṛṣṭvā jalasthāyaṁ bhayāgame | abravīd dīrghadarśī tu tāv ubhau suhṛdau tadā ||
Translation
જળાશયનું પાણી ઘટતું જોઈ અને ભય નજીક આવી રહ્યો છે એમ સમજી, દીર્ઘદર્શી માછલીએ ત્યારે ત્યાં રહેતા પોતાના બે સુહૃદોને સંબોધીને કહ્યું.
Word by Word
प्रक्षीयमाणम्being diminished / drying up
प्रक्षीयमाणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्र-क्षि (धातु) → क्षीयमाण (कृदन्त)
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्that (it/him)
तम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
FormAbsolutive (Gerund)
जलस्थायम्dwelling in water / aquatic
जलस्थायम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजल-स्थायिन् (प्रातिपदिक) / जलस्थाय (विशेषण)
FormMasculine, Accusative, Singular
भयागमेupon the coming of fear / when fear approached
भयागमे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभय-आगम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
अब्रवीत्said / spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3, Singular
दीर्घदर्शीfar-sighted / prudent
दीर्घदर्शी:
Karta
TypeAdjective
Rootदीर्घ-दर्शिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut / indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तौthose two
तौ:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Accusative, Dual
उभौboth
उभौ:
Karma
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम/विशेषण)
FormMasculine, Accusative, Dual
सुहृदौtwo friends / well-wishers
सुहृदौ:
Karma
TypeNoun
Rootसुहृद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Dual
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaA
a far-sighted fish (dīrghadarśī matsya)T
two friends (suhṛdau)W
water reservoir/pond (jalāśaya implied)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes