Shloka 11
Devanagari script
बाह्यान्तरं च भूतानां स्वभाव॑ पश्य भारत । ये तु पश्यन्ति तद् भूतं मुच्यन्ते ते महाभयात्,भरतनन्दन! प्राणियोंका बाह्य स्वभाव कुछ और होता है और आन्तरिक स्वभाव कुछ और। आप उसपर गौर कीजिये। जो सबके भीतर विराजमान परमात्माको देखते हैं, वे महान् भयसे मुक्त हो जाते हैं
Translation
હે ભારતનંદન! પ્રાણીઓનો બાહ્ય સ્વભાવ એક પ્રકારનો હોય છે અને આંતરિક સ્વભાવ બીજો—આ ભેદને જો. જે સર્વના અંતરમાં સ્થિત તે પરમ તત્ત્વને જુએ છે, તે મહાભયથી મુક્ત થાય છે.
Word by Word
बाह्यexternal (aspect/nature)
बाह्य:
Karma
TypeAdjective
Rootबाह्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अन्तरम्inner (aspect)
अन्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
स्वभावम्nature, disposition
स्वभावम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वभाव
FormMasculine, Accusative, Singular
पश्यsee, observe
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
येthose who
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पश्यन्तिsee
पश्यन्ति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
भूतम्being/entity (here: the indwelling Being)
भूतम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Accusative, Singular
मुच्यन्तेare freed, are released
मुच्यन्ते:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent, Third, Plural, Passive
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
महाभयात्from great fear
महाभयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमहाभय
FormNeuter, Ablative, Singular
भरतनन्दनO delight of Bharata
भरतनन्दन:
TypeNoun
Rootभरतनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
सहदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes