Shloka 7

Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद

Devanagari script

कश्न विज्ञायते पूर्व को वरो दण्डसंज्ञित: । किंसंस्थश्नव भवेद्‌ दण्ड: का वास्य गतिरुच्यते,पहले इसे किस नामसे जाना जाता था? कौन दण्ड प्रसिद्ध है? दण्डका आधार क्‍या है? तथा उसकी गति क्या बतायी गयी है?

Transliteration

kaś ca vijñāyate pūrvaṁ ko varo daṇḍasaṁjñitaḥ | kiṁsaṁsthaś ca bhaved daṇḍaḥ kā vāsya gatir ucyate ||

Translation

યુધિષ્ઠિરે પૂછ્યું— પ્રાચીન સમયમાં તેને કયા નામથી ઓળખવામાં આવતું? કયું શ્રેષ્ઠ તત્ત્વ ‘દંડ’ તરીકે ઓળખાય છે? દંડ કયા આધાર પર સ્થિત છે, અને તેની ગતિ/પરિણતિ શું કહેવાય છે?

Word by Word

कःwho/what (which person/thing)

नुindeed/then (interrogative particle)

विज्ञायतेis known/understood

पूर्वम्formerly/earlier

कःwho/which

वरःexcellent one/best

दण्ड-संज्ञितःcalled/known as 'Daṇḍa'

किम्what

संस्थःsituated/established (in)

नुindeed/then (interrogative particle)

भवेत्would be/may be

दण्डःpunishment/rod (Daṇḍa)

काwhat (which)

वाor/indeed (disjunctive/emphatic)

अस्यof it/of him

गतिःcourse/movement/destination

उच्यतेis said/is stated

Speaker

युधिछ्िर उवाच

Characters & Entities

Yudhiṣṭhira

Daṇḍa

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes