Shloka 35
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
दण्डेन रक्ष्यमाणा हि राजन्नहरह: प्रजा: । राजानं वर्धयन्तीह तस्माद् दण्ड: परायणम्
daṇḍena rakṣyamāṇā hi rājan aharahaḥ prajāḥ | rājānaṁ vardhayantīha tasmād daṇḍaḥ parāyaṇam, rājan ||
ભીષ્મ બોલ્યા—હે રાજન! દંડ દ્વારા દરરોજ સુરક્ષિત રાખવામાં આવેલી પ્રજાજ આ લોકમાં સમૃદ્ધ બની ધન-ધાન્ય અને સહાયથી રાજાને સતત વધારતી રહે છે. તેથી દંડ જ સર્વનો પરમ આશ્રય અને આધાર છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s foremost duty is to protect society through just enforcement (daṇḍa). When law and punishment restrain wrongdoing, the people flourish and naturally sustain the kingdom; thus daṇḍa is presented as the essential support of governance.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma addresses the king (Yudhiṣṭhira) and explains why the ruler must maintain order: protected subjects prosper and thereby enrich and strengthen the ruler and the realm.