Shloka 20

Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa

The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa

Devanagari script

सान्त्वयोगमतिः: प्राज्ञ: कार्याकार्यप्रयोजक: । निगूढबुद्धेर्धीरस्य वक्तव्ये वा कृतं तथा,राजामें सबको समझा-बुझाकर युक्तिसे काम निकालनेकी बुद्धि होनी चाहिये। वह विद्वान होनेके साथ ही लोगोंको कर्तव्यकी प्रेरणा दे और अकर्तव्यकी ओर जानेसे रोके अथवा जिसकी बुद्धि गूढ़ या गम्भीर है, उस धीर पुरुषको उपदेश देनेकी आवश्यकता ही क्या है?

Transliteration

sāntvayogamatiḥ prājñaḥ kāryākāryaprayojakaḥ | nigūḍhabuddher dhīrasya vaktavye vā kṛtaṃ tathā ||

Translation

રાજામાં સાંત્વ અને યુક્તિથી કાર્ય સિદ્ધ કરવાની બુદ્ધિ હોવી જોઈએ. તે પ્રાજ્ઞ બની લોકોને કર્તવ્ય તરફ પ્રેરિત કરે અને અકર્તવ્યથી રોકે. પરંતુ જેની બુદ્ધિ ગૂઢ અને ગંભીર છે, એવા ધીર પુરુષને ઉપદેશ આપવાની જરૂર જ શું?

Word by Word

सान्त्वयोगमतिःthe intellect (mindedness) of conciliation and strategy

प्राज्ञःa wise man

कार्याकार्यप्रयोजकःone who impels (others) toward duty and away from non-duty

निगूढबुद्धेःof one whose intellect is hidden/deep

धीरस्यof the steadfast man

वक्तव्येwhen something is to be said / in the matter of speaking

वाor

कृतम्done; accomplished

तथाthus; in that way

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

rājā (the king)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes