Shloka 14
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
Devanagari script
न जह्ाच्च तनुत्राणं रक्षेदात्मानमात्मना | चारभूमिष्वभिगतान् पाशांश्व परिवर्जयेत्,अपने कवचको कभी न उतारे। स्वयं ही शरीरकी रक्षा करे। घूमने-फिरनेके स्थानोंपर शत्रुओंद्वारा जो जाल बिछाये गये हों, उनका निवारण करे
Transliteration
na jahyāc ca tanutrāṇaṁ rakṣed ātmānam ātmanā | cārabhūmiṣv abhigatān pāśāṁś ca parivarjayet |
Translation
તે કદી પોતાનું કવચ ન ઉતારે; પોતાની જ સાવચેતીથી પોતાનું રક્ષણ કરે. અને આવન-જાવનના સ્થળો—માર્ગો, ઘાટો, ફરવાની ભૂમિઓ—માં શત્રુઓએ પાથરેલા ફાંસલા અને જાળોને ઓળખીને ટાળે.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
जह्यात्should abandon
जह्यात्:
TypeVerb
Rootहा (जहाति)
FormVidhi-linga, optative, 3, singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तनुत्राणम्body-armor, protective covering
तनुत्राणम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनुत्राण
Formneuter, accusative, singular
रक्षेत्should protect
रक्षेत्:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormVidhi-linga, optative, 3, singular, Parasmaipada
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formmasculine, accusative, singular
आत्मनाby oneself
आत्मना:
Karana
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formmasculine, instrumental, singular
चारभूमिषुin places of movement/roaming (routes, grounds)
चारभूमिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचारभूमि
Formfeminine, locative, plural
अभिगतान्reached/encountered
अभिगतान्:
TypeAdjective
Rootअभि-गम् (गत)
Formक्त (past passive participle), masculine, accusative, plural
पाशान्snares, nooses, traps
पाशान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाश
Formmasculine, accusative, plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
परिवर्जयेत्should avoid/remove
परिवर्जयेत्:
TypeVerb
Rootपरि-वृज्
FormVidhi-linga, optative, 3, singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaA
armour (tanutrāṇa)S
snares/traps (pāśa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes