Shloka 11
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
Devanagari script
दोषान् विवृणुयाच्छत्रो: परपक्षान् विधूनयेत् । काननेष्विव पुष्पाणि बहिरर्थान् समाचरन्
Translation
ભીષ્મે કહ્યું—રાજા શત્રુના દોષો પ્રગટ કરે અને શત્રુપક્ષના લોકોને ડગમગાવી પોતાના પક્ષમાં ખેંચી લાવે. અને જેમ લોકો જંગલમાંથી ફૂલો ચૂંટે છે, તેમ તે બહારથી ધનનો સંગ્રહ કરે.
Word by Word
दोषान्faults
दोषान्:
Karma
TypeNoun
Rootदोष
FormMasculine, Accusative, Plural
विवृणुयात्should disclose/reveal
विवृणुयात्:
Karta
TypeVerb
Rootवि + वॄ (वृणोति)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
शत्रोःof the enemy
शत्रोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Genitive, Singular
परपक्षान्the opposing side's partisans
परपक्षान्:
Karma
TypeNoun
Rootपरपक्ष
FormMasculine, Accusative, Plural
विधूनयेत्should shake/disturb (make waver)
विधूनयेत्:
Karta
TypeVerb
Rootवि + धून्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
काननेषुin forests
काननेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकानन
FormNeuter, Locative, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पुष्पाणिflowers
पुष्पाणि:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्प
FormNeuter, Accusative, Plural
बहिःoutside/from outside
बहिः:
TypeIndeclinable
Rootबहिः
अर्थान्wealth/resources
अर्थान्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
समाचरन्acting/practising; (while) undertaking
समाचरन्:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + आ + चर्
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes