Shloka 17
मयूरवद्राजधर्मः (Mayūra-vat Rāja-dharma) — The Peacock-Model of Protective Kingship
Devanagari script
कोष्ठागारं च ते नित्य॑ं स्फीतैर्धान्यि:सुसंवृतम् । सदास्तु सत्सु संन्यस्तं धनधान्यपरो भव
Translation
ભીષ્મ બોલ્યા—યુધિષ્ઠિર! તારો અન્નભંડાર સદા પોષક ધાન્યોથી સમૃદ્ધ અને સારી રીતે સુરક્ષિત રહેવો જોઈએ. તેની રક્ષાનો ભાર સજ્જનોને સોંપ. તું હંમેશાં ધન-ધાન્યની વૃદ્ધિમાં તત્પર રહેજે.
Word by Word
कोष्ठागारम्storehouse, granary
कोष्ठागारम्:
Karma
TypeNoun
Rootकोष्ठागार
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine, Genitive, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
स्फीतैःwith abundant, plentiful
स्फीतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootस्फीत
FormNeuter, Instrumental, Plural
धान्यैःwith grains
धान्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootधान्य
FormNeuter, Instrumental, Plural
सुसंवृतम्well-secured, well-closed
सुसंवृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-सं-वृत
FormNeuter, Accusative, Singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
अस्तुlet it be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
सत्सुamong/with the good (men)
सत्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत्
FormMasculine, Locative, Plural
संन्यस्तम्entrusted, placed in charge
संन्यस्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्-नि-यस्
FormNeuter, Accusative, Singular
धनधान्यपरःdevoted to wealth and grain (i.e., their increase)
धनधान्यपरः:
Karta
TypeAdjective
Rootधन-धान्य-पर
FormMasculine, Nominative, Singular
भवbe (become)
भव:
TypeVerb
Rootभू
FormImperative (Lot), 2nd, Singular
युधिष्ठिरO Yudhishthira
युधिष्ठिर:
Sambodhana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes