Shloka 4
Adhyāya 115: On Restraint Under Verbal Provocation in the Assembly (सभायां आक्रोश-सहिष्णुता)
टिट्टिभं तमुपेक्षेतर वाशमानमिवातुरम् । लोकविद्वेषमापन्नो निष्फलं प्रतिपद्यते,अच्छे पुरुषको चाहिये कि वह टिटिहरी या रोगीकी तरह टाँय-टाँय करते हुए उस निन्दाकारी पुरुषकी उपेक्षा कर दे। इससे वह सब लोगोंके द्वेषका पात्र बन जायगा और उसके सारे सत्कर्म निष्फल हो जायँगे
ṭiṭṭibhaṃ tam upekṣeta ra vāśamānam ivāturam | lokavidveṣam āpanno niṣphalaṃ pratipadyate ||
સજ્જને તે નિંદકને ટિટ્ટિભ પક્ષીના કૂજન જેવી કે રોગીના વિલાપ જેવી માનીને ઉપેક્ષા કરવી જોઈએ. જે એવો લોકકલહમાં ફસાય છે, તે લોકદ્વેષ પામે છે અને તેના સદ્કર્મો નિષ્ફળ થાય છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not engage with a noisy slanderer; practice upekṣā (deliberate disregard). Responding or getting drawn into public fault-finding leads to social hostility (lokavidveṣa) and makes one’s merit and good works fruitless (niṣphala).
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, Bhishma advises Yudhishthira on how to deal with abusive or censorious speech: treat the slanderer like an irrelevant, wailing disturbance—like a lapwing’s cry or a sick man’s moaning—and move on without retaliation.