Shloka 12
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
अप्रमाणा प्रसूतिर्मे शीलत: क्रियते कुलम् । प्रार्थयामि च तत्कर्म येन विस्तीर्यते यश:
Translation
“બંધુઓ! અમારી જાતિની ઉત્પત્તિને લોકો પ્રમાણભૂત માનતા નથી; પરંતુ શીલ અને સદાચારથી જ કુલની પ્રતિષ્ઠા થાય છે. તેથી હું એ જ કર્મ ઇચ્છું છું, જેના દ્વારા અમારા વંશનું યશ વિસ્તરે.”
Word by Word
अप्रमाणाuntrustworthy / not credible
अप्रमाणा:
Karta
TypeAdjective
Rootअप्रमाण
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रसूतिḥbirth; lineage/origin
प्रसूतिḥ:
Karta
TypeNoun
Rootप्रसूति
FormFeminine, Nominative, Singular
मेof me / my
मे:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
शीलतःfrom/through good conduct (character)
शीलतः:
Apadana
TypeNoun
Rootशील
FormNeuter, Ablative, Singular
क्रियतेis made; is established
क्रियते:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Passive, Third, Singular
कुलम्family; lineage
कुलम्:
Karta
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रार्थयामिI request; I seek
प्रार्थयामि:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-अर्थ्
FormPresent, Parasmaipada, First, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
कर्मdeed; action
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
विस्तीर्यतेis spread; is expanded
विस्तीर्यते:
Karta
TypeVerb
Rootवि-स्तॄ
FormPresent, Passive, Third, Singular
यशःfame; glory
यशः:
Karta
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes