Shloka 13
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
तत्रादानेन भिद्यन्ते गणा: संघातवृत्तय: । भिन्ना विमनस: सर्वे गच्छन्त्यरिवशं भयात्
tatrādānena bhidyante gaṇāḥ saṅghātavṛttayaḥ | bhinnā vimanasaḥ sarve gacchanty arivaśaṃ bhayāt ||
ભીષ્મે કહ્યું— સંઘબદ્ધ રહી જીવન ચલાવનારા ગણો પણ સમયસર ભથ્થું/અન્ન-વেতন ન મળે તો તૂટી પડે છે. તૂટ્યા પછી સૌના મન નિરાશ થાય છે, પરસ્પર વિરોધી બને છે અને ભયથી શત્રુના વશમાં જઈ પડે છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must ensure timely and fair provision (pay, food, support) to those who serve collectively; neglect (adāna) fractures unity, destroys morale, and makes the community vulnerable to enemy domination.
In Bhishma’s instruction on rāja-dharma in the Śānti Parva, he explains a practical cause of political collapse: when a united corporate body or soldiery is not properly maintained, it splits into factions and, weakened by fear and discord, becomes subject to enemies.