Shloka 21
Nīti-upadeśa to a Rājaputra: Self-restraint, Alliances, and Rival-Management (नीतिउपदेशः)
Devanagari script
फलार्थमूल व्युच्छिद्येत् तेन नन्दन्ति शत्रव: | न चास्मै मानुषं कर्म दैवमस्योपवर्णय
Translation
શત્રુના રાજ્યમાં ફળ-મૂલ અને ખેતી વગેરેનો જે આધાર હોય, તેને ગુપ્ત રીતે નષ્ટ કરાવી દો; તેથી તેના શત્રુઓ આનંદિત થાય છે. અને આ કાર્ય મનુષ્યકૃત છે એમ ન કહો—તેને દૈવી ઘટના કહીને વર્ણવો.
Word by Word
फलार्थम्for the sake of fruit (profit)
फलार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootफलार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
मूलम्roots; produce (as a resource)
मूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Accusative, Singular
व्युच्छिद्येत्should cut off/destroy
व्युच्छिद्येत्:
Karma
TypeVerb
Rootव्युच्छिद् (वि + उत् + छिद्)
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
तेनby that; thereby
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
नन्दन्तिrejoice
नन्दन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootनन्द्
FormPresent (Lat), Third, Plural, Parasmaipada
शत्रवःenemies
शत्रवः:
Karta
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Nominative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormMasculine, Dative, Singular
मानुषम्human (done by a man)
मानुषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमानुष
FormNeuter, Accusative, Singular
कर्मact, deed
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
दैवम्divine; due to fate
दैवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदैव
FormNeuter, Accusative, Singular
अस्यof him; his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Genitive, Singular
उपवर्णयेत्should describe/represent (as)
उपवर्णयेत्:
Karma
TypeVerb
Rootउपवर्णय् (उप + वर्णय्)
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes