Shloka 30
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
पुरस्ताद् भूतपूर्वत्वाद्धीनभाग्यो हि दुर्मति: । धातारं ग्ते नित्यं लब्धार्थश्न न मृष्यते
purastād bhūtapūrvatvād dhīna-bhāgyo hi durmatiḥ | dhātāraṃ nindate nityaṃ labdhārthān na mṛṣyate ||
ભીષ્મે કહ્યું—જે માણસે પહેલાં સંપત્તિ મેળવી અને પછી ગુમાવી, એ જ સ્મૃતિ દુર્બુદ્ધિને પોતાને અભાગિયો માનવા મજબૂર કરે છે. તે સદા વિધાતાની નિંદા કરે છે અને પ્રારબ્ધવશ જે મળે તેમાં પણ સંતોષ પામતો નથી.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Past attachment to former prosperity breeds a sense of misfortune and leads to blaming Fate; the ethical remedy implied is contentment and acceptance of what comes through prārabdha (one’s operative destiny), rather than resentment and complaint.
In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he describes a psychological pattern: a person who once had wealth and then loses it becomes bitter, continually criticizes the cosmic dispenser (Dhātā), and remains dissatisfied even with what he still receives.