Shloka 1
Jaitrya-nimitta: Signs of Prospective Victory and the Priority of Conciliation (जयलक्षण-निमित्त तथा सान्त्व-प्रधान नीति)
Devanagari script
ऑपन--ह< बछ। हक २ 2 द्र्याधेकशततमो< ध्याय: विजयसूचक शुभाशुभ लक्षणोंका तथा उत्साही और बलवान सैनिकोंका वर्णन एवं राजाको युद्धसम्बन्धी नीतिका निर्देश युधिछिर उवाच जयित्र्या: कानि रूपाणि भवन्ति भरतर्षभ । पृतनाया: प्रशस्तानि तानि चेच्छामि वेदितुम्,युधिष्ठिरने पूछा--“भरतश्रेष्ठ] विजय पानेवाली सेनाके कौन-कौन-से शुभ लक्षण होते हैं? यह मैं जानना चाहता हूँ
Transliteration
Yudhiṣṭhira uvāca | Jayitryāḥ kāni rūpāṇi bhavanti bharatarṣabha | Pṛtanāyāḥ praśastāni tāni cecchāmi veditum ||
Translation
યુધિષ્ઠિરે પૂછ્યું— હે ભરતશ્રેષ્ઠ! વિજય અપાવનારી સેનાના કયા કયા લક્ષણો હોય છે? તેની પ્રશંસિત શુભ લક્ષણો હું જાણવા ઇચ્છું છું.
Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
जयित्र्याःof the victorious (army)
जयित्र्याः:
TypeNoun
Rootजयित्री
FormFeminine, Genitive, Singular
कानिwhich? what (things)?
कानि:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative, Plural
रूपाणिforms; characteristics
रूपाणि:
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative, Plural
भवन्तिare; occur
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, 3, Plural, Parasmaipada
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
पृतनायाःof the army
पृतनायाः:
TypeNoun
Rootपृतना
FormFeminine, Genitive, Singular
प्रशस्तानिcommendable; auspicious
प्रशस्तानि:
TypeAdjective
Rootप्रशस्त
FormNeuter, Nominative, Plural
तानिthose (things)
तानि:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
इच्छामिI wish; I desire
इच्छामि:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, 1, Singular, Parasmaipada
वेदितुम्to know
वेदितुम्:
TypeVerb
Rootविद्
FormTumun (infinitive)
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraB
Bharatarṣabha (honorific addressee)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes