Shloka 343
न तथा तेन तप्यामि यथा राजंस्त्वयाद्य वै “राजन! नीच पाण्डवोंने अत्यन्त क्रूरतापूर्ण कर्मके द्वारा मेरे पिताका वध किया था; परंतु उसके कारण भी मैं उतना संतप्त नहीं हूँ, जैसा कि आज तुम्हारे वधके कारण मुझे कष्ट हो रहा है!
na tathā tena tapyāmi yathā rājan tvayādya vai
સંજય બોલ્યા—હે રાજન, તે ઘટનાથી હું જેટલો દગ્ધ થયો ન હતો, તેટલો આજે તારા વધથી દગ્ધ થઈ રહ્યો છું; પિતાના વધથી પણ મને એવો સંતાપ ન થયો, જેવો તારા વધથી થઈ રહ્યો છે।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the hierarchy of suffering in human experience: present, intimate loss can outweigh even severe past injuries. It underscores how attachment and responsibility intensify grief, inviting reflection on the ethical cost of war and the personal weight of a ruler’s downfall.
Sañjaya addresses the king (contextually Dhṛtarāṣṭra) and compares two sources of pain: an earlier calamity versus the immediate anguish caused by the king’s death (or the catastrophe centered on him). Sañjaya emphasizes that today’s loss is the sharper torment.