Mahabharata — Shalya Parva, Shloka 77
Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha
Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site
Devanagari script
कुमारानुचरा राजन् पूरयन्तो दिशो दश । ननृतुश्च ववल्गुश्न जहसुश्च मुदान्विता:
Translation
રાજન! જ્યારે શત્રુઓ મારવા લાગ્યા, ત્યારે કુમારના અનુચરો દસેય દિશાઓ ગુંજાવીને ઊંચા સ્વરે ગર્જના કરવા લાગ્યા. આનંદથી મત્ત થઈ તેઓ નાચ્યા, કૂદ્યા અને જોરથી હસ્યા.
Word by Word
कुमारानुचराःattendants/followers of the prince
कुमारानुचराः:
Karta
TypeNoun
Rootकुमारानुचर
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
पूरयन्तःfilling
पूरयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootपूरय्
FormMasculine, Nominative, Plural, Shatr (present active participle)
दिशःthe directions
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Plural
दशten
दश:
TypeAdjective
Rootदशन्
FormFeminine, Accusative, Plural
ननृतुःthey danced
ननृतुः:
TypeVerb
Rootनृत्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ववल्गुःthey leapt/sprang
ववल्गुः:
TypeVerb
Rootवल्ग्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
जहसुःthey laughed
जहसुः:
TypeVerb
Rootहस्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मुदान्विताःfilled with joy; joy-endowed
मुदान्विताः:
TypeAdjective
Rootमुदान्वित
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (kta) of √इ (to go) with prefix अन्व् (anu+ā?) in the sense 'endowed with/possessed of'
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes