Shloka 17

कार्त्तिकेयाभिषेकः — Consecration of Kārttikeya and the Enumeration of His Retinue

Devanagari script

शमेन तपसा चैव वीर्येण च समन्वित: । ववृधे$तीव राजेन्द्र चन्द्रवत्‌ प्रियदर्शन:,राजेन्द्र! शम, तपस्या और पराक्रमसे युक्त वह कुमार अत्यन्त वेगसे बढ़ने लगा। वह देखनेमें चन्द्रमाके समान प्रिय लगता था

Transliteration

śamena tapasā caiva vīryeṇa ca samanvitaḥ | vavṛdhe 'tīva rājendra candravat priyadarśanaḥ ||

Translation

વૈશંપાયન બોલ્યા— હે રાજેન્દ્ર! શમ, તપ અને પરાક્રમથી યુક્ત તે કુમાર અત્યંત વેગથી વધવા લાગ્યો. દર્શનમાં તે ચંદ્ર સમાન પ્રિય અને મનોહર હતો.

Word by Word

• शमेन: by self-control/peace
• शमेन: Karana
• Type: Noun
• Root: शम
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• तपसा: by austerity/penance
• तपसा: Karana
• Type: Noun
• Root: तपस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• वीर्येण: by valor/power
• वीर्येण: Karana
• Type: Noun
• Root: वीर्य
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• समन्वितः: endowed with/possessed of
• Type: Adjective
• Root: सम्-अन्वि-त (समन्वित)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• ववृधे: grew/increased
• Type: Verb
• Root: वृध्
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Atmanepada

• अतीव: exceedingly/very
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव

• राजेन्द्र: O king of kings
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• चन्द्रवत्: like the moon
• Type: Indeclinable
• Root: चन्द्रवत्

• प्रियदर्शनः: pleasant to behold
• Type: Adjective
• Root: प्रियदर्शन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• rājendra (the king addressed—Janamejaya in the frame narrative)
• candra (the Moon, as simile)
• kumāra (the prince/young royal, unnamed in this verse)