Shloka 14
Vasiṣṭhāpavāha: Sarasvatī’s Diversion and Viśvāmitra’s Curse (वसिष्ठापवाहः)
तस्मिंस्तु विधिवत् सत्रे सम्प्रवृत्ते सुदारुणे । अक्षीयत ततो राष्ट्र धृतराष्ट्रस्य पार्थिव,क्रोधेन महता5<विष्टो धर्मात्मा वै प्रतापवान् | वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! ब्राह्मणत्वकी प्राप्ति करानेवाले उस तीर्थसे प्रस्थित होकर यदुनन्दन बलरामजी “अवाकीर्ण' तीर्थमें गये, जहाँ आश्रममें रहते हुए महातपस्वी धर्मात्मा एवं प्रतापी दलभपुत्र बकने महान् क्रोधमें भरकर घोर तपस्याद्वारा अपने शरीरको सुखाते हुए विचित्रवीर्यकुमार राजा धृतराष्ट्रके राष्ट्रका होम कर दिया था राजन्! वह भयंकर यज्ञ जब विधिपूर्वक आरम्भ हुआ, तबसे धृतराष्ट्रका राष्ट्र क्षीण होने लगा
vaiśampāyana uvāca | tasmiṁs tu vidhivat satre sampravṛtte sudāruṇe | akṣīyata tato rāṣṭra dhṛtarāṣṭrasya pārthiva | krodhena mahatāviṣṭo dharmātmā vai pratāpavān |
વૈશમ્પાયન બોલ્યા—રાજન! તે અત્યંત દારુણ સત્રયજ્ઞ વિધિપૂર્વક શરૂ થયો, તે ક્ષણથી જ ધૃતરાષ્ટ્રનું રાજ્ય ક્ષીણ થવા લાગ્યું. કારણ કે તે ધર્માત્મા, પ્રતિાપવાન તપસ્વી મહાક્રોધથી આવિષ્ટ થઈ એવું કર્મ કરવા લાગ્યો, જેના પ્રભાવથી રાજ્યનો ક્ષય શરૂ થયો.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even actions performed with full ritual correctness (vidhivat) can become ethically destructive when driven by intense anger; power without inner restraint turns into a force that erodes social and political order.
A fearsome satra (extended sacrificial rite) begins, and from its commencement Dhṛtarāṣṭra’s realm is said to diminish—implying that the rite, propelled by a wrathful yet powerful ascetic, has tangible consequences for the kingdom.