Shloka 11
Bhīma–Duryodhana Gadāyuddha Saṃkalpa
Resolve for the Mace Duel
Devanagari script
आत्तशस्त्रै रथोपेतैर्बहुभि: परिवारित: । कथमेकः पदातिः सन्नशस्त्रो योद्धुमुत्सहे,“तुम्हारी संख्या अधिक है। तुमने रथपर बैठकर नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्र लेकर मुझे घेर रखा है। फिर तुम्हारे साथ मैं अकेला पैदल और अस्त्र-शस्त्रोंसे रहित होकर कैसे युद्ध कर सकता हूँ?
Translation
અસ્ત્ર-શસ્ત્ર ધારણ કરીને રથોપર બેઠેલા અનેક લોકોએ મને ઘેરી રાખ્યો છે; તો હું એકલો પગપાળા અને નિઃશસ્ત્ર થઈને કેવી રીતે યુદ્ધ કરવા ધૈર્ય કરું?
Word by Word
आत्तhaving taken/holding
आत्त:
Karana
TypeAdjective
Rootआ-दा (क्त)
FormMasculine, Instrumental, Plural
शस्त्रैःwith weapons
शस्त्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootशस्त्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
रथोपेतैःmounted on/possessing chariots
रथोपेतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootरथ-उपेत
FormMasculine, Instrumental, Plural
बहुभिःby many (men)
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Instrumental, Plural
परिवारितःsurrounded
परिवारितः:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-√वृ (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
एकःalone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
पदातिःa foot-soldier; on foot
पदातिः:
Karta
TypeNoun
Rootपदाति
FormMasculine, Nominative, Singular
सन्being
सन्:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (शतृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
अशस्त्रःunarmed
अशस्त्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-शस्त्र
FormMasculine, Nominative, Singular
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
TypeVerb
Rootयुध् (तुमुन्)
FormInfinitive
उत्सहेI am able / I dare
उत्सहे:
Karta
TypeVerb
Rootउत्-√सह्
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
Speaker
संजय उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes