Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Dvaipāyana-hrade Duryodhanasya Māyā — Yudhiṣṭhirasya Dharmoktiḥ (Śalya-parva, Adhyāya 30)

राजन! तब शत्रुओंको संताप देनेवाले भीमने उन व्याधोंको बहुत धन देकर धर्मराजसे सारा समाचार कहा ।। असौ दुर्योधनो राजन्‌ विज्ञातो मम लुब्धकै: । संस्तभ्य सलिलं शेते यस्यार्थे परितप्यसे,वे बोले--“धर्मराज! मेरे व्याधोंने राजा दुर्योधनका पता लगा लिया है। आप जिसके लिये संतप्त हैं, वह मायासे पानी बाँधकर सरोवरमें सो रहा है”

sañjaya uvāca |

rājan! tataḥ śatrūṇāṃ santāpa-dāyī bhīmaḥ tān vyādhān bahu dhanaṃ dattvā dharmarājāya sarvaṃ samācāraṃ nyavedayat ||

"asau duryodhano rājan vijñāto mama lubdhakaiḥ |

saṃstabhya salilaṃ śete yasyārthe paritapyase" ||

સંજય બોલ્યો—રાજન! ત્યારબાદ શત્રુઓને સંતાપ આપનાર ભીમે તે વ્યાધોને બહુ ધન આપી ધર્મરાજને સર્વ સમાચાર કહ્યા. “રાજન! મારા શિકારીઓએ એ દુર્યોધનને શોધી કાઢ્યો છે; જેના માટે તમે શોક કરો છો, તે માયાથી પાણી અટકાવી સરોવરમાં સૂતો છે.”

असौthat (person) there
असौ:
Karta
TypeIndeclinable
Rootअसद्/असौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formdeictic pronoun (indeclinable usage)
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formmasculine, vocative, singular
विज्ञातःhas been found/identified
विज्ञातः:
Karta
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु) → विज्ञात (कृदन्त, क्त)
Formpast passive participle (kta), masculine nominative singular
ममof me / my
मम:
Sampradana
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formgenitive, singular
लुब्धकैःby (my) hunters
लुब्धकैः:
Karana
TypeNoun
Rootलुब्धक (प्रातिपदिक)
Formmasculine, instrumental, plural
संस्तभ्यhaving stopped/held back
संस्तभ्य:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसम्-स्तभ् (धातु) → संस्तभ्य (ल्यप्/क्त्वान्त अव्यय)
Formabsolutive (gerund), expressing prior action
सलिलम्water
सलिलम्:
Karma
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
शेतेlies (down) / sleeps
शेते:
Karta
TypeVerb
Rootशी (धातु)
Formpresent tense, 3rd person, singular, Ātmanepada
यस्यfor whom / whose
यस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formmasculine/neuter, genitive, singular
अर्थेfor the sake of / regarding
अर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formmasculine, locative, singular
परितप्यसेyou grieve / are distressed
परितप्यसे:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-तप् (धातु)
Formpresent tense, 2nd person, singular, Ātmanepada

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra (implied by 'rājan')
B
Bhima
H
Hunters (vyādha/lubdhaka)
D
Dharmaraja (Yudhishthira)
D
Duryodhana
L
Lake/pond (sarovara; implied by context)
W
Water (salila)