Shloka 11

Dvaipāyana-hrade Duryodhanasya Māyā — Yudhiṣṭhirasya Dharmoktiḥ (Śalya-parva, Adhyāya 30)

Devanagari script

अभ्यभाषन्त दुर्धर्ष राजानं सुप्तमम्भसि । राजनज़ुत्तिष्ठ युद्धयस्व सहास्माभियुधिष्ठिरम्‌

Transliteration

abhyabhāṣanta durdharṣa rājānaṃ suptam ambhasi | rājanottiṣṭha yudhyasva sahāsmābhir yudhiṣṭhiram ||

Translation

તેઓ જળમાં સૂતા તે દુર્ધર્ષ રાજાને બોલ્યા—“રાજન્! ઊઠો; અમારી સાથે મળીને યુધિષ્ઠિર સાથે યુદ્ધ કરો.” આ વચન યુદ્ધ-પરામર્શનો કઠોર દબાવ દર્શાવે છે—રાજાને જડતા છોડીને ફરી રણમાં ઉતરવા, સામૂહિક કર્તવ્યરૂપે, પ્રેરિત કરે છે।

Word by Word

• अभ्यभाषन्त: they addressed/spoke to
• अभ्यभाषन्त: Karta
• Type: Verb
• Root: अभि-भाष्
• Form: Imperfect (Lan), 3, Plural, Parasmaipada

• दुर्धर्षाः: hard to assail, formidable (ones)
• दुर्धर्षाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: दुर्धर्ष
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सुप्तम्: sleeping
• सुप्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सुप्त
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अम्भसि: in the water
• अम्भसि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अम्भस्
• Form: Neuter, Locative, Singular

• राजन्: O king
• राजन्: Sampradana
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• उत्तिष्ठ: rise! stand up!
• उत्तिष्ठ: Karta
• Type: Verb
• Root: उत्-स्था
• Form: Imperative (Lot), 2, Singular, Parasmaipada

• युद्धयस्व: fight!
• युद्धयस्व: Karta
• Type: Verb
• Root: युध्
• Form: Imperative (Lot), 2, Singular, Atmanepada

• सह: together with
• सह: Karana
• Type: Indeclinable
• Root: सह

• अस्माभिः: with us
• अस्माभिः: Karana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, Instrumental, Plural

• युधिष्ठिरम्: Yudhishthira
• युधिष्ठिरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• the king (unnamed in this verse)
• Yudhiṣṭhira
• water (ambhas)