Shloka 45

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake

Devanagari script

धार्तराष्ट्रास्तत: सर्वे प्रायशो विमुखा भवन्‌ । उस समय विजयसे उल्लसित होनेवाले पाण्डवोंने बड़े जोरसे सिंहनाद किया। इससे आपके सभी सैनिक प्राय: युद्धसे विमुख हो गये ।। ४४ $ ।। तान्‌ वै विमनसो दृष्ट्वा माद्रीपुत्र: प्रतापवान्‌

Transliteration

dhārtarāṣṭrās tataḥ sarve prāyaśo vimukhā abhavan | tān vai vimanaso dṛṣṭvā mādrīputraḥ pratāpavān ||

Translation

સંજય બોલ્યા—પછી ધાર્તરાષ્ટ્રપક્ષના યોદ્ધાઓમાંના લગભગ બધા જ યુદ્ધથી વિમુખ થયા. વિજયથી ઉલ્લસિત પાંડવોએ ઘોર સિંહનાદ કર્યો; તેથી તમારા સૈનિકોનું મન વધુ તૂટી ગયું અને તેઓ મોટાભાગે રણથી પરાવૃત્ત થયા. તેમને નિરાશ જોઈ પ્રતિાપી માદ્રીપુત્ર (નકુલ)એ તેમની ડગમગતી દૃઢતા ઓળખી લીધી।

Word by Word

धार्तराष्ट्राःthe Dhartarashtras (sons/men of Dhritarashtra)

ततःthen; thereafter

सर्वेall

प्रायशःfor the most part; mostly

विमुखाःturned away; averse

भवन्became

तान्those (them)

वैindeed; surely

विमनसःdejected; dispirited

दृष्ट्वाhaving seen

माद्रीपुत्रःMadri's son (Nakula/Sahadeva)

प्रतापवान्mighty; valorous

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

स

संजय (Sañjaya)

ध

धृतराष्ट्रपुत्राः / धार्तराष्ट्राः (Dhārtarāṣṭras; Kauravas)

म

माद्रीपुत्रः (Mādrīputra; Nakula)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes