Shloka 41

Chapter 23: Śakuni Reports, Kaurava Advance, and Arjuna’s Penetration of the Host

Devanagari script

अश्वारोहास्तु संरब्धा: पाण्डवानां तरस्विनाम्‌ । प्राविशन्‌ सौबलानीकमभ्यतिक्रम्य तान्‌ रथान्‌,वेगशाली पाण्डवोंके घुड़सवारोंने अत्यन्त कुपित होकर उन कौरव रथियोंका उल्लंघन करके सुबलपुत्रकी सेनामें प्रवेश किया

Transliteration

aśvārōhās tu saṃrabdhāḥ pāṇḍavānāṃ tarasvinām | prāviśan saubalānīkam abhyatikramya tān rathān |

Translation

સંજય બોલ્યો—પાંડવોના ઝડપી અને પરાક્રમી અશ્વારોહીઓ ક્રોધે પ્રજ્વલિત થઈ તે કૌરવ રથિયોને વટાવી સીધા સૌબલ (શકુની)ની સેનામાં ઘૂસી પડ્યા.

Word by Word

• अश्वारोहाः: horsemen
• अश्वारोहाः: Karta
• Type: Noun
• Root: अश्वारोह (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• संरब्धाः: enraged, impetuous
• Type: Adjective
• Root: संरब्ध (कृदन्त; √रभ्)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• पाण्डवानाम्: of the Pandavas
• Type: Noun
• Root: पाण्डव (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• तरस्विनाम्: of the mighty/impetuous
• Type: Adjective
• Root: तरस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• प्राविशन्: entered
• Type: Verb
• Root: प्र-√विश्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural

• सौबलानीकम्: the army/host of Saubala (Shakuni)
• सौबलानीकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सौबल + अनीक (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अभ्यतिक्रम्य: having overstepped/passed beyond
• Type: Indeclinable
• Root: अभि-√अति-क्रम्
• Form: Absolutive (Gerund, -ya)

• तान्: those
• तान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• रथान्: chariots (i.e., chariot-warriors)
• रथान्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Plural

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Pāṇḍavas
• Saubala (Śakuni, son of Subala)
• Saubala’s army
• horsemen (cavalry)
• chariots/chariot-warriors