Shloka 33
Adhyāya 21 — Duryodhanasya bāṇavarṣaḥ
Duryodhana’s Arrow-Storm and the Dust-Obscured Engagements
पाण्डूंश्न सर्वान् संक्रुद्धों धृष्टद्युम्नं च पार्षतम्,माननीय नरेश! उस समय क्रोधमें भरा हुआ आपका महाबली पुत्र दुर्धर्ष दुर्योधन सावधान हो बिना किसी घबराहटके समस्त पाण्डवों, द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्न, शिखण्डी, द्रौपदीके पाँचों पुत्रों, पांचालों, केकयों, सोमकों और सूंजयोंपर पैने बाणोंकी वर्षा करने लगा तथा निर्भय होकर युद्धभूमिमें डटा रहा
sañjaya uvāca | pāṇḍūṃś ca sarvān saṃkruddho dhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam | mānanīya nareśa! tadā krodhabharo bhavataḥ mahābalī putro durdharṣaḥ duryodhanaḥ sāvadhāno nirvikāraḥ sarvān pāṇḍavān drupadaputraṃ dhṛṣṭadyumnam śikhaṇḍinaṃ draupadeyān pañca putrān pāñcālān kekayān somakān sṛñjayāṃś ca tīkṣṇaiḥ śaraiḥ samantād varṣayām āsa, nirbhayaś ca raṇabhūmau sthito 'bhavat |
સંજય બોલ્યો—માનનીય નરેશ! તે સમયે ક્રોધથી પ્રજ્વલિત તમારો મહાબલી, દુર્ધર્ષ પુત્ર દુર્યોધન સાવધાન અને અચળ રહ્યો. તેણે સર્વ પાંડવો પર, દ્રુપદપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પર, શિખંડી પર, દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રો પર, તેમજ પાંચાલો, કેકયો, સોમકો અને સૃંજયો પર તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરી; અને નિર્ભય થઈ રણભૂમિમાં અડગ ઊભો રહ્યો.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger (krodha) can intensify martial effectiveness and resolve, yet it also signals ethical decline: steadfastness in battle is admirable as kṣatriya valor, but when driven by wrath and rivalry it accelerates the tragedy of fratricidal war and closes the door to restraint and reconciliation.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana, enraged but composed and vigilant, stands firm on the battlefield and rains sharp arrows on the Pāṇḍavas and their principal allies—Dhṛṣṭadyumna, Śikhaṇḍin, the five sons of Draupadī, and the allied forces of the Pāñcālas, Kekayas, Somakas, and Sṛñjayas.