Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Kṛtavarmā–Sātyaki Chariot Duel and Kaurava Morale Shock (कृतवर्म-सात्यकि-द्वैरथम्)

ततः प्रभग्ना सहसा महाचमू: सा पाण्डवी तेन नराधिपेन । दिशश्चतस्र: सहसा विधाविता गजेन्द्रवेगं तमपारयन्ती,म्लेच्छशज शाल्वने पाण्डवोंकी उस विशाल सेनामें सहसा भगदड़ मचा दी। उस गजराजके वेगको सहन न कर सकनेके कारण वह सेना तत्काल चारों दिशाओंमें भाग चली! उस वेगशालिनी सेनाको भागती देख युद्धस्थलमें खड़े हुए आपके सभी प्रधान- प्रधान योद्धा म्लेच्छशाज शाल्वकी प्रशंसा करने और चन्द्रमाके समान उज्ज्वल शंख बजाने लगे

tataḥ prabhagnā sahasā mahācamūḥ sā pāṇḍavī tena narādhipena | diśaś catasraḥ sahasā vidhāvitā gajendravegaṃ tam apārayantī ||

સંજય બોલ્યો—પછી તે નરાધિપના કારણે પાંડવોની તે વિશાળ સેના અચાનક તૂટી પડી અને ભગદડ મચી ગઈ. ગજેન્દ્ર સમાન તે પ્રચંડ વેગ સહન ન થઈ શકતાં, સેના તરત જ ચારેય દિશામાં ભાગી ગઈ. તે વેગશાળી સેના ભાગતી જોઈને યુદ્ધભૂમિમાં ઊભેલા તમારા અગ્રગણ્ય યોદ્ધાઓ મ્લેચ્છરાજ શાલ્વની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા અને ચંદ્ર સમાન ઉજ્જ્વળ શંખો ફૂંકવા લાગ્યા.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya
प्रभग्नाbroken, routed
प्रभग्ना:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-भग्न (√भञ्ज्)
FormFeminine, Nominative, Singular
सहसाsuddenly
सहसा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसहसा
FormAvyaya
महाचमूःthe great army
महाचमूः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाचमू
FormFeminine, Nominative, Singular
साthat (she/it)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
पाण्डवीof the Pandavas (Pandava-side)
पाण्डवी:
Karta
TypeAdjective
Rootपाण्डवी
FormFeminine, Nominative, Singular
तेनby him/thereby
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
नराधिपेनby the king
नराधिपेन:
Karana
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Instrumental, Singular
दिशःdirections
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Plural
चतस्रःfour
चतस्रः:
Karma
TypeAdjective
Rootचतस्
FormFeminine, Accusative, Plural
सहसाsuddenly
सहसा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसहसा
FormAvyaya
विधाविताwas made to run / was driven to flee
विधाविता:
Karta
TypeVerb
Rootवि-धावित (√धाव्)
FormFeminine, Nominative, Singular (past passive participle; used predicatively)
गजेन्द्रवेगम्the speed of the lordly elephant
गजेन्द्रवेगम्:
Karma
TypeNoun
Rootगजेन्द्रवेग
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्that (him/it)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अपारयन्तीnot being able to withstand / not enduring
अपारयन्ती:
Karta
TypeVerb
Rootअ-√पॄ (पारयति)
FormFeminine, Nominative, Singular (present active participle)

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāṇḍava army (Pāṇḍavī camū)
Ś
Śālva (Mleccha-king)
K
Kaurava leading warriors (implied: 'your foremost warriors')
C
conches (śaṅkha)