Shloka 24
भारत! इसी समय शशत्रुघाती शूरवीर पांचालराजकुमार धूृष्टद्युम्नने तुरंत ही पर्ववतशिखरके समान विशाल गदा हाथमें लेकर बड़े वेगसे उस हाथीपर आक्रमण किया ।। ततस्तु नागं धरणीधराभं मर्द स्रवन्तं जलदप्रकाशम् । गदां समाविद्धय भूशं॑ जघान पाञज्चालराजस्य सुतस्तरस्वी,पांचालराजके वेगवान् पुत्रने मेघोंके समान मदकी वर्षा करनेवाले उस पर्वताकार गजराजपर अपनी गदा घुमाकर बड़े वेगसे प्रहार किया
sañjaya uvāca |
bhārata! asminn eva kāle śatrughātī śūravīraḥ pāñcālarājakumāro dhṛṣṭadyumnaḥ parvataśikhara-sadṛśāṃ viśālāṃ gadāṃ pāṇau gṛhītvā mahāvegāt tam eva nāgaṃ pratyākrāmat ||
tatas tu nāgaṃ dharaṇīdharābhaṃ madasravantam jaladaprakāśam |
gadāṃ samāvidhya bhṛśaṃ jaghāna pāñcālarājasya sutas tarasvī ||
સંજય બોલ્યા— હે ભારત! એ જ ક્ષણે શત્રુઘાતક શૂરવીર પાંચાલરાજકુમાર ધૃષ્ટદ્યુમ્ને પર્વતશિખર જેવી વિશાળ ગદા હાથમાં લઈને મહાવેગે તે હાથી પર ધાવો કર્યો. પછી પાંચાલરાજના વેગવાન પુત્રે મેઘવર્ણ, મદધારા વહાવતો, પર્વતાકાર ગજેન્દ્ર પર ગદા ઘુમાવીને અત્યંત બળથી પ્રહાર કર્યો।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh reality of dharma in war: a kṣatriya’s valor and discipline are exercised through decisive action, yet the grandeur of strength (even a mighty elephant) is still subject to destruction. It invites reflection on how duty-driven heroism can coexist with the tragic cost of violence.
Sañjaya describes Dhṛṣṭadyumna, the Pāñcāla prince, rushing at a mountain-like war-elephant and striking it powerfully with a whirled mace; the elephant is depicted as dark like a rain-cloud and streaming rut-fluid.