Shloka 176
निद्रया चैव पाउचाल्यो नाशकच्चेष्टितुं तदा । भारत! धृष्टद्युम्न भय और निद्रासे दबा हुआ था। उस अवस्थामें जब अश्वत्थामाने उसे जोरसे पटककर रगड़ना आरम्भ किया, तब उससे कोई भी चेष्टा करते न बना
nidrāyā caiva pāñcālyo nāśakac ceṣṭituṃ tadā | bhārata dhṛṣṭadyumnaḥ bhayena nidrayā ca dabāḥ san | tasyāvasthāyām aśvatthāmānaṃ taṃ balāt pātayitvā mardayitum ārabdhaḥ, tadā tasya kiñcid api ceṣṭituṃ na śaśāka ||
નિદ્રાથી આચ્છન્ન પાંચાલકુમાર તે ક્ષણે કોઈ પ્રયત્ન કરી શક્યો નહિ. હે ભારત! ભય અને ઊંઘથી દબાયેલો ધૃષ્ટદ્યુમ્ન—અશ્વત્થામાએ તેને બળપૂર્વક પછાડી ઘસડવા-ચગદવા માંડ્યો ત્યારે—સર્વથા નિષ્ક્રિય અને અસહાય રહ્યો.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical collapse inherent in the Sauptika episode: violence is inflicted when the victim is incapacitated by sleep and fear, emphasizing how vengeance and rage can override the warrior-code and the norms of righteous combat.
Sañjaya describes Dṛṣṭadyumna, the Pāñcāla leader, as unable to resist because he is overwhelmed by sleep and fear; Aśvatthāmā forcefully throws him down and begins to crush/subdue him, marking a brutal moment in the nocturnal assault.