Shloka 23
Aśvatthāmā’s Buddhi-Doctrine and Nocturnal Incursion Resolve (अश्वत्थाम्नः बुद्धिविचारः सौप्तिकसंकल्पश्च)
Devanagari script
“यदि क्षत्रियके धर्मको जानकर भी मैं ब्राह्मणत्वका सहारा लेकर कोई दूसरा महान् कर्म करने लगूँ तो सत्पुरुषोंके समाजमें मेरे उस कार्यका सम्मान नहीं होगा ।।
Translation
ક્ષત્રિય-ધર્મ જાણતા હોવા છતાં જો હું બ્રાહ્મણત્વનો આધાર લઈને કોઈ બીજું મહાન કર્મ કરવા લાગું, તો સજ્જનોના સમાજમાં તે કાર્યનું માન નહીં રહે. અને હું દિવ્ય ધનુષ્ય તથા દિવ્ય અસ્ત્રો ધારણ કરતો હોવા છતાં, યુદ્ધમાં પિતાને અન્યાયપૂર્વક મારાયેલા જોઈ જો બદલો ન લઉં, તો વીરોનાં સભામાં હું શું કહું?
Word by Word
ध्यायन्meditating on / contemplating
ध्यायन्:
Karta
TypeVerb
Rootध्यै (ध्यान)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, एकवचन
श्वःtomorrow
श्वः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootश्वस्/श्वः
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
दिव्यानिdivine
दिव्यानि:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
Formनपुं, द्वितीया, बहुवचन
अस्त्राणिweapons
अस्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्र
Formनपुं, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
निहतम्slain
निहतम्:
TypeVerb
Rootनि-हन्
Formक्त (भूतकर्मणि कृदन्त), पुं, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (अव्ययभाव), कर्तरि
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
नुindeed / then (emphatic particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
वक्ष्यामिI shall say / speak
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
Formलृट् (भविष्यत्), परस्मैपदम्, उत्तम, एकवचन
संसदिin the assembly
संसदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंसद्
Formस्त्री, सप्तमी, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes