Shloka 34
तदस्माभि: पुनः कार्यमिति मे नैष्ठिकी मति: । हमारे पूछनेपर वे लोग अब हमारे लिये जो श्रेयस्कर कार्य बतावें, वही हमें करना चाहिये; मेरी बुद्धिका तो यही दृढ़ निश्चय है ।। ३३ $ ।। अनारम्भात् तु कार्याणां नार्थ: सम्पद्यते क्वचित्,कार्यको आरम्भ न करनेसे कहीं कोई भी प्रयोजन सिद्ध नहीं होता है; परंतु पुरुषार्थ करनेपर भी जिनका कार्य सिद्ध नहीं होता है, वे निश्चय ही दैवके मारे हुए हैं। इसमें कोई अन्यथा विचार नहीं करना चाहिये
tad asmābhiḥ punaḥ kāryam iti me naiṣṭhikī matiḥ | anārambhāt tu kāryāṇāṃ nārthaḥ sampadyate kvacit |
કૃપાએ કહ્યું—“અતએવ આપણે ફરી કાર્યમાં પ્રવૃત્ત થવું જોઈએ; આ મારો અડગ નિશ્ચય છે. કારણ કે કાર્યનો આરંભ કર્યા વિના ક્યાંય કોઈ પ્રયોજન સિદ્ધ થતું નથી. અને પુરુષાર્થ કર્યા છતાં જેમનું કાર્ય સિદ્ધ ન થાય, તેઓ નિશ્ચયે દૈવથી આઘાત પામેલા છે; તેમાં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી।”
कृप उवाच
Educational Q&A
Kṛpa emphasizes that meaningful results require initiating action; mere hesitation yields nothing. At the same time, he acknowledges a limit to human effort: if success does not come even after proper exertion, it may be due to overpowering fate (daiva). The ethical thrust is toward resolute, responsible action rather than paralysis.
In the Sauptika Parva’s tense aftermath of the great war, Kṛpa advises his companions with a firm, practical resolve: they must decide and act. He frames the moment as one where inaction guarantees failure, while action is necessary—even if outcomes can still be constrained by fate.