Shloka 5
Brahmaśirastra-pratisaṃhāra — Retraction and redirection of the supreme weapon
Sauptika Parva, Adhyāya 15
Devanagari script
इत्युक्त्वा संजहारास्त्रं पुनरेवं धनंजय: । संहारो दुष्करस्तस्य देवैरपि हि संयुगे,ऐसा कहकर अर्जुनने पुनः उस अस्त्रको पीछे लौटा लिया। युद्धमें उसे लौटा लेना देवताओंके लिये भी दुष्कर था। संग्राममें एक बार उस दिव्य अस्त्रको छोड़ देनेपर पुनः उसे लौटा लेनेमें पाण्डुपुत्र अर्जुनके सिवा साक्षात् इन्द्र भी समर्थ नहीं थे
Transliteration
ity uktvā saṃjahārāstraṃ punar evaṃ dhanaṃjayaḥ | saṃhāro duṣkaras tasya devair api hi saṃyuge ||
Translation
આવું કહી ધનંજય (અર્જુન) એ તે અસ્ત્ર ફરી પાછું ખેંચી લીધું. યુદ્ધમાં તે દિવ્ય અસ્ત્રનો ઉપસંહાર કરવો દેવતાઓ માટે પણ અત્યંત દુષ્કર હતો.
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), active, non-finite
संजहारwithdrew/drew back
संजहार:
TypeVerb
Rootसम्-हृ
Formलिट् (perfect), 3, singular, परस्मैपद
अस्त्रम्weapon (missile)
अस्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्र
Formneuter, accusative, singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
एवम्thus/in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय
Formmasculine, nominative, singular
संहारःwithdrawal (of the weapon)
संहारः:
Karta
TypeNoun
Rootसंहार
Formmasculine, nominative, singular
दुष्करःdifficult
दुष्करः:
TypeAdjective
Rootदुष्कर
Formmasculine, nominative, singular
तस्यof it/of him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
देवैःby the gods
देवैः:
Karana
TypeNoun
Rootदेव
Formmasculine, instrumental, plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
Formneuter, locative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaD
Dhanaṃjaya (Arjuna)A
astra (divine weapon)D
devas (gods)S
saṃyuga (battlefield/combat)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes