Shloka 10
Book 10, Adhyāya 12: Aśvatthāmā’s Request for the Cakra and the Brahmaśiras Context
Devanagari script
स तदाज्ञाय दुष्टात्मा पितुर्वचनमप्रियम् । निराश: सर्वकल्याणै: शोकात् पर्यचरन्महीम्,'पिताके इस अप्रिय वचनको सुन और समझकर दृष्टात्मा द्रोणपुत्र सब प्रकारके कल्याणकी आशा छोड़ बैठा और बड़े शोकसे पृथ्वीपर विचरने लगा
Transliteration
sa tadājñāya duṣṭātmā pitur vacanam apriyam | nirāśaḥ sarvakalyāṇaiḥ śokāt paryacaran mahīm ||
Translation
પિતાના તે અપ્રિય વચનને સાંભળી અને સમજી દ્રોણપુત્ર દુષ્ટમન સર્વ પ્રકારના કલ્યાણની આશા છોડીને શોકથી વ્યાકુળ થઈ પૃથ્વી પર ભટકવા લાગ્યો.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that (matter/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
आज्ञायhaving understood/known
आज्ञाय:
Karana
TypeVerb
Rootज्ञा
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
दुष्टात्माevil-souled
दुष्टात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootदुष्टात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Singular
वचनम्speech/word
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
अप्रियम्unpleasant
अप्रियम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअप्रिय
FormNeuter, Accusative, Singular
निराशःhopeless; having given up hope
निराशः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिराश
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वकल्याणैःby/with all auspicious things; from all welfare (i.e., of all good)
सर्वकल्याणैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वकल्याण
FormNeuter, Instrumental, Plural
शोकात्from/owing to grief
शोकात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशोक
FormMasculine, Ablative, Singular
पर्यचरन्wandered about
पर्यचरन्:
Kriya
TypeVerb
Rootपरि + चर्
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
महीम्the earth
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
A
Aśvatthāman (Droṇaputra)D
Droṇa (as father, implied by 'pituḥ')M
Mahī (the earth/land)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes