Shloka 25
“यह बात सम्पूर्ण जगतमें प्रसिद्ध है कि वारणावतनगरमें जब कुन्तीके पुत्रोंपर भारी संकट पड़ा था, तब आप ही द्वीपके समान उनके रक्षक हुए थे ।। हिडिम्बदर्शने चैव तथा त्वमभवो गति: । तथा विराटनगरे कीचकेन भृशार्दिताम्
yaḥ bāta sampūrṇa-jagat-e prasiddhā asti yat Vāraṇāvata-nagare yadā Kuntī-putreṣu bhārī saṅkaṭaḥ apatat, tadā tvam eva dvīpa iva teṣāṃ rakṣakaḥ abhavaḥ. hiḍimba-darśane ca eva tathā tvam abhavo gatiḥ; tathā Virāṭa-nagare Kīcakena bhṛśa-arditām.
આ વાત સમગ્ર જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે—વારણાવત નગરમાં જ્યારે કુંતીપુત્રો પર ભારે સંકટ આવ્યું, ત્યારે તું જ ડૂબતાંને માટે દ્વીપ સમાન તેમનો રક્ષક બન્યો. હિડિમ્બના પ્રસંગમાં પણ તું જ તેમની શરણ થયો; અને વિરાટનગરમાં પણ, જ્યારે કીચકે તેમને અત્યંત પીડિત કર્યા, ત્યારે પણ તું જ તેમનો આશ્રય બન્યો.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical ideal of steadfast protection: in moments of extreme danger, a righteous ally becomes a ‘refuge’ for the vulnerable. It praises consistent guardianship across different trials, implying that true strength is measured by how one shields others in संकट (crisis).
Vaiśampāyana recalls earlier episodes where the Pāṇḍavas faced peril—at Vāraṇāvata, during the Hiḍimba encounter, and in Virāṭa’s city under Kīcaka’s oppression—and states that the addressed person repeatedly served as their protector and refuge.